Қоғамды цифрландыру коммуникация саласындағы өзгерістерге ықпал етті, атап айтқанда, цифрлық орта жаңа коммуникативтік кодтардың пайда болуына және бұрыннан бар кодтардың өзгеруіне әкелді. Мақалада цифрлық кеңістіктегі байланыс процесінде жүзеге асырылатын коммуникациялық кодтардың эволюциясы қарастырылады. Автор эволюцияның үш кезеңін анықтайды (ерте кезең, әлеуметтік медианың даму кезеңі, қазіргі кезең), әр кезеңге тән коммуникативті кодтар сипатталады. Сандық кеңістікте жүзеге асырылатын коммуникативті кодтар эволюциясының басты ерекшелігі-монокодтық мәтіннен поликодтық мәтінге көшу. Қазіргі коммуникацияның поликодизмі коммуникацияның ауызша және визуалды компоненттерінің интеграциясымен сипатталады. Сонымен, жұмыста ауызша компонентті – жазбаша мәтінді өзгертуге ерекше назар аударылады. Қазіргі кезеңде ол келесі өзгерістермен ерекшеленеді: сөзжасамдық компрессияға бейімділік (ластану, шарттар арасындағы қабаттасу, аббревиатура, қысқарту сияқты сөзжасам әдістерін белсендіру), англикизмдер санының артуы, хэштегтердің жұмыс істеуі. Көрнекі компоненттер – гиф-анимациялар, мемдер, стикерлер, эмодзилер – цифрлық коммуникацияның жаңа коммуникациялық кодтары болып табылатын байланыстың шағын формалары ретінде әрекет етеді.

Мақалада сандық мәтін, сандық орта, виртуалды дискурс сияқты ұғымдардың анықтамалары берілген.

ЗАВАДСКАЯ А.В.

Филология ғылымдарының кандидаты, орыс тілі кафедрасының меңгерушісі, Орынбор мемлекеттік медицина университеті, Орынбор қ., Ресей Федерациясы

Е-mail: a.v.zavadskaya@gmail.com, https://orcid.org/0000-0002-2760-0394

1. Ташлиева М., Абдрахманова О. Мультимодальная архитектура цифрового дискурса: взаимодействие вербальных и невербальных кодов в современной коммуникации. Научный журнал «International Journal of Humanities and Natural Sciences», 2026. Ч. 1-1 (112), 208–212.
2. Зеленовская А.В. Понятия «компьютерный дискурс», «интернет-дискурс», «виртуальный дискурс». Научный журнал «Язык и культура», 2014. 12, 17-21.
3. Ильина И.А. Хэштег как лингвистический феномен. Научный журнал «Ученые записки Санкт-Петербургского университета технологий управления и экономики», 2016. 3(55), 41-44.
4. Атягина А.П. Твиттер как новая дискурсивная практика в сети Интернет. Научный журнал «Вестник Омского университета», 2012. 4, 203-208.
5. Воякина Е.Ю. Коммуникативный потенциал гиф-анимации в цифровом дискурсе: лингвистический аспект. Человек и текст: Материалы V Международной лингвокультурологической конференции, посвященной 190-летию посещения г. Симбирска А. С. Пушкиным. Ульяновск, 2023. С. 99–103.
6. Abramova M.I., Bozhko E.M. The Internet Meme as a Linguacultural Phenomenon. Язык в сфере профессиональной коммуникации: сборник материалов международной научно-практической конференции преподавателей, аспирантов, магистрантов и студентов. – Екатеринбург, 2023. – P. 387-395.
7. Воякина Е.Ю. Интернет-мем и демотиватор как дискурсивные практики новых медиа. Научный журнал «Русский лингвистический бюллетень», 2023. 2(38).
8. Krasotskaya M. Meme as a Special Type of Idiomatic Expression. Научный журнал «Ученые записки национального общества прикладной лингвистики», 2023. 4(44). 119–127.
9. Рацибурская Л.В. Словообразовательная креативность в освоении социально значимых слов. Научный журнал «Уральский филологический вестник. Серия: Язык. Система. Личность: Лингвистика креатива», 2022. 2, 200–211.
10. Завадская А.В. Словообразовательная компрессия как активный процесс в русском языке коронавирусной эпохи. Научный журнал «Русская речь», 2024. 6, 19–33.
11. Николина Н.А. Тенденции развития компрессивного словообразования в современном русском языке. Научный журнал «Русистика», 2024. Т. 22. 3, 392-405.