Мақалада қазақ жастарының ұлттық рухын қалыптастырудың негізгі факторы ретінде Түркі дүниетанымы контекстіндегі білім беру мен тәрбиелеу проблемаларының маңызы қарастырылады. Автор білім мен тәрбие қоғам дамуының іргелі негіздері ретінде танылғанына қарамастан, олардың тиімділігі түркі философиясының өзегін құрайтын моральдық және рухани құндылықтармен үйлескенде ғана ашылатынын атап көрсетеді. Зерттеу барысында көрнекті ойшылдар — Әл-Фараби, Ахмет Яссауи, Шәкәрім, Абай және түркі зияткерлік дәстүрінің басқа да өкілдерінің рухани мұраларына талдау жасалады. Олардың білім мен адамгершіліктің үйлесімділігі, жеке тұлғаны рухани жетілдіру, жауапкершілікке тәрбиелеу және қоғамдық игілікке ұмтылу туралы көзқарастарына ерекше назар аударылады.

Жаһандану жағдайында ұлттық сана мен мәдени тұтастықты сақтау мәселесі қоғамның рухани негіздерінің тұрақтылығы құндылықтардың сабақтастығымен анықталатын түркі философиясы идеяларының объективі арқылы қарастырылады. Яссауидің ізгілік, рухани жетілу және әлеуметтік жауапкершілік туралы ілімі қазіргі жастарды тәрбиелеуде әдіснамалық тірек бола алатындығы дәлелденді. Мақалада сонымен қатар білім беру жүйесіндегі ұлттық құндылықтардың, Ана тілі мен рухани-адамгершілік тәрбиенің рөлі ашылады. Талдау негізінде түркі дүниетанымына негізделген рухани-адамгершілік тәрбие ұлттық иммунитетті нығайтудың, бірегейлікті сақтаудың және орнықты ұлттық рухты қалыптастырудың маңызды тетігі болып табылады деген қорытынды жасалады.

БАЛАПАШЕВ Б.С.

Гуманитарлық ғылымдар магистрі, Қазақстан халқы Ассамблеясы және әлеуметтік-саяси пәндер кафедрасы, Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан.

E-mail: beken.balapashev@bk.ru, https://orcid.org/0000-0001-7744-2008

ХАЛИЛ Г.

PhD, кафедра Ассамблеи народа Казахстана и социально-политических дисциплин, Актюбинский региональный университет имени К. Жубанова, г. Актобе, Казахстан.

E-mail: hall.gnayy@gmail.com, https://orcid.org/0000-0003-1503-7415

1. Айталы А. А. Рухани кемелдік. Ақтөбе.-2019 ж., 24 б.
2. Тайжанов А.Т. Білім философиясы мен социологиясы. Ақтөбе. – 2011., 4 б.
3. Сімтіков Ж., Нұрпейіс Т. Мәңгілік Ел болудың стратегиясы. Егемен Қазақстан.-17.07.2013, №172, 4 б.
4. «Иман» журналы., 2009 ж,, №2., 18 б.
5. Нысанбаев Ә. Қазақ философиясының рухани бастаулары. Егемен Қазақстан-17.07.2013, №172, 3 б.
6. Рысқалиев Т.Х. Философия тарихына шолу. Орал. – 2005 ж., 97 б.
7. Bije, Hayati «Pîr-I Turkistan Hoca Ahmed Yesevî (Turkistan priest Khoja Ahmed Yasawi)». Ankara: Khoja Ahmed Yasawi University, 2016.
8. Demakaan Demirel. "Fârâbi'nin Ideal state: Erdemli Şehir (the ideal state of Farabi: The Good City)."Journal of Niğde University IIBF, 2014, 7(1): 358-369.
9. Ницше Ф., Рысқалиев Т.Х. «Құндылықтарды» жоққа шығарған ілімінің құнды жақтары. «Әлемдік философияның өзекті мәселелері: адам, оның санасы мен адамгершілігінің дамуы». 2023 ж.