Бұл зерттеу ұйымдағы атқарушы және басқару функциялары бар қызметкерлер пайдаланатын әлеуметтік-кәсіби қарым-қатынас стильдері арасындағы статистикалық маңызды айырмашылықтарды талдауға бағытталған. Зерттеу төрт қарым-қатынас стилін зерттейді: талапсыз, агрессивті, манипуляциялық және сенімді сонымен қатар негізгі мақсат ұйымдық рөл қызметкерлердің қарым-қатынас үлгілеріне қалай әсер ететінін анықтау.

Гипотезаны тексеру үшін қатысушылардың осы стильдер негізінде алған ұпайлары талданды, олардың таралуын бағалау және деректердің қалыптылығын тексеру үшін кеңейтілген статистикалық сынақтар қолданылды. Нәтижелер қызметкерлердің екі тобы арасындағы қарым-қатынас мәнерлерін салыстыру үшін Манн-Уитни U сынағы сияқты параметрлік емес сынақтарды қолдануды қажет ететін лептокуртикалық болып табылатын ұпайларды бөлу симметриялы емес екенін көрсетті. Атқарушы және басқарушы персонал арасындағы айырмашылықтарды талдай отырып, зерттеу қарым-қатынас стилін қабылдаудағы елеулі айырмашылықтарды көрсетті. Осылайша, басшы рөлдердегі қызметкерлер айқынырақ талап етілмейтін стильді қабылдауға бейім, ал басшылық лауазымдардағылар манипуляциялық стильді жиі пайдаланады. Басшы қызметкерлер де басқарумен салыстырғанда агрессивті стильді азырақ пайдаланғанын көрсетті.

Зерттеудің маңызды аспектісі - бұл екі топтың арасында сертивті стиль үшін айтарлықтай айырмашылықтар байқалмады. Бұл екі функцияда осы стильді салыстырмалы түрде біркелкі қолдануды ұсынады.

Зерттеу нәтижелері ұйымдық функциялардың қарым-қатынас стиліне қалай әсер ететінін терең түсінуге мүмкіндік береді және басқару стратегияларын әзірлеуге және ұйымдардағы ішкі қатынастарды жақсартуға маңызды әсер етеді.

ХИНЗА Л.

Магистр, оқытушы, Молдованың еркін халықаралық университеті, Кишинев қ., Молдавия

E-mail: laura.hinza@yahoo.com, https://orcid.org/0009-0002-5528-3741

1. Ahmed A., & Rahman S. The influence of organizational communication on employee performance: A case study of XYZ company. Journal of Organizational Studies, 15(2), 55–68, 2025. https://www.researchgate.net/publication/390180148
2. Deng C. Transformational leadership effectiveness: an evidence‑based primer. Human Resource Development International, 26(1), 1–15, 2023. https://doi.org/10.1080/13678868.2022.2135938 DOI: https://doi.org/10.1080/13678868.2022.2135938
3. Galinsky A. D., Gruenfeld D. H., & Magee J. C. Power and perspectives not taken. Psychological Science, 17(12), 1068–1074, 2006. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2006.01824.x DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2006.01824.x
4. Garzón‑Lasso F. Full‑range leadership style and its effect on employees’ effort, efficiency, and satisfaction. Behavioral Sciences, 14(5), 213, 2024. https://doi.org/10.3390/bs14050213
5. Hackman M. Z., & Johnson C. E. Leadership: A communication perspective (6th ed.). Long Grove, IL: Waveland Press, p.74-81, 2013.
6. Iucu R. B. Management and pedagogy in educational organizations. Bucharest: University of Bucharest Publishing House, p.101-112, 2018.
7. Keltner D., Gruenfeld D. H., & Anderson C. Power, approach, and inhibition. Psychological Review, 110(2), 265–284, 2003. https://doi.org/10.1037/0033-295X.110.2.265 DOI: https://doi.org/10.1037/0033-295X.110.2.265
8. Lee C.‑C., Huang S.‑C., & Zhao C.‑Y. The effects of leader emotional intelligence, leadership styles, organizational commitment, and trust on job performance. Frontiers in Psychology, 13, 881725, 2022. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.881725 DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.881725
9. Marin E., & Cristea S. Communication competences in psychopedagogical training: Implications for professional practice. Journal of Educational Sciences, 22(1), 45–58, 2020. https://doi.org/10.35923/jes.2020.22.1.45 DOI: https://doi.org/10.1097/01.NPR.0000697132.78716.50
10. Men L. R., Yue C. A., & Liu Y. Fostering employee trust via effective supervisory communication during the COVID‑19 pandemic. International Journal of Business Communication, 59(5), 645–668, 2022. https://doi.org/10.1177/23294884211024424 DOI: https://doi.org/10.1177/23294884211020491
11. Miller K. Organizational communication: Approaches and processes (7th ed.). Boston, MA: Cengage Learning, p.47-53, 2014.
12. Runcan P. L., & Ionescu A. Interpersonal communication and organizational climate. Timișoara: West University Press, p.66-78, 2019.
13. Saleem A., Khan A. W., & Qureshi M. A. Leadership styles and the process of organizational change. Frontiers in Psychology, 13, 920495, 2022. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.920495 DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.920495
14. Salavastru D. Educational psychology: Concepts and applications. Iași: Polirom, p.91-98, 2019.
15. Verhoeven J. W. M. Active employee communication roles in organizations. Journal of Applied Communication Research, 50(2), 123–142, 2022. https://doi.org/10.1080/1553118X.2021.2014503 DOI: https://doi.org/10.1080/1553118X.2021.2014503

коммуникация, көшбасшылық, орындаушылық, ассертивті стиль, сертсіз стиль, агрессивті стиль, манипуляциялық стиль