Ғылыми мақалада ҚР-дағы харассмент, сталкинг, гендерлік кемсітудің жасырын формалары сияқты құбылыстар зерттеледі. ҚР заңнамасының динамикасы, соның ішінде қудалауды қылмыстық жауаптылыққа тарту мәселесі талданады. Авторлар адамның, азаматтың теңдігі туралы декларативті конституциялық нормалар мен құқық қолдану тәжірибесі арасындағы жүйелі алшақтықты зерттейді. Мақалада құқық қорғау органдарының статистикалық деректері, әлеуметтік сауалнамалардың нәтижелері мен құқық бұзушылықтар бойынша кейс-стадилер ұсынылады, гендерлік теңдікті түсінуге деген құқықтық тәсілдердің эволюциясы егжей-тегжейлі қарастырылады. Авторлар жынысына қарай тікелей және жанама кемсітудің қолданыстағы анықтамаларына сыни баға беріп, елдің қолданыстағы заңнамасындағы олқылықтарды анықтайды. Мақалада кейбір нормалардың декларативті сипаты мен қатаң процессуалдық тетіктерінің жоқтығы кемсіту құрбандарын қорғаудың тиімділігін төмендететіні дәлелденеді. Шешім ретінде авторлар ҚР нормативтік-құқықтық базасын реформалау бағдарламасын ұсынады, оған заң жобаларына кемсітуге қарсы сараптама институтын енгізу, сотта дәлелдеу міндетін оңтайландыру және Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің рөлін күшейту кіреді. Гендерлік теңдік-Қазақстан Республикасының құқықтық жүйесін кешенді жаңғыртудың және орнықты дамудың негізгі алғышарты. Бұл зерттеу мақаласы ұлттық заңнама мен жетекші халықаралық стандарттар тұрғысынан гендерлік теңсіздікті анықтауға егжей-тегжейлі теориялық және құқықтық талдау жасауға бағытталған. Зерттеу сонымен қатар әлеуметтік-еңбек саласындағы жүйелік олқылықтар мен азаматтардың құқықтарын тиімді қорғауға кедергі келтіретін кедергілерді анықтайды. Зерттеу нәтижелеріне сүйене отырып, мақалада Қазақстан Республикасында тең құқықтарды қамтамасыз етудің құқықтық тетіктерін жетілдіруге бағытталған заңнамалық реформалардың негізгі перспективалары көрсетілген.
САУТБАЕВА С.Б.
Заң ғылымдарының кандидаты, аға оқытушы, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан.
E-mail: Salt_1979@mail.ru, https://orcid.org/0000-0003-0726-5477
РЗАҒҰЛОВА С.Р.
Заң ғылымдарының кандидаты, аға оқытушы, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан.
E-mail: rzagulova_0980@mail.ru, https://orcid.org/0000-0001-9842-4490
- Конституция Республики Казахстан: принята на республиканском референдуме 30 августа 1995 г.: с изменениями и дополнениями // Информационно-правовая система «Әділет». — URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/K950001000_
- Уголовный кодекс Республики Казахстан: Кодекс Республики Казахстан от 3 июля 2014 г. № 226-V ЗРК: с изменениями и дополнениями // Информационно-правовая система «Әділет». — URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/K1400000226
- Трудовой кодекс Республики Казахстан: Кодекс Республики Казахстан от 23 ноября 2015 г. № 414-V ЗРК: с изменениями и дополнениями // Информационно-правовая система «Әділет». — URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/K1500000414
- Об искоренении насилия и домогательств в сфере труда: Конвенция Международной организации труда № 190: принята в Женеве 21 июня 2019 г. // Международная организация труда: официальный сайт. — URL: https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_ru/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C190
- Ойрат А. Запрет харассмента в Казахстане: концептуальные подходы и международные стандарты. // Алматы: Центр исследования правовой политики, 2023. — 20 с. — URL: https://lprc.kz/wp-content/uploads/2023/12/zapret-harassmenta-ayazhan-ojrat-pdf-2.pdf
- Невежина М. В. Харассмент как одно из проявлений дискриминации в сфере труда. // Электронная научная библиотека «КиберЛенинка». — URL: https://cyberleninka.ru/article/n/harassment-kak-odno-iz-proyavleniy-diskriminatsii-v-sfere-truda
- MacKinnon C. A. Sexual Harassment of Working Women: A Case of Sex Discrimination // New Haven; London: Yale University Press, 1979. - 312 p.
- Оценка законодательства Республики Казахстан на предмет соответствия Конвенции Международной организации труда № 190: аналитический отчёт / Структура Организации Объединённых Наций по вопросам гендерного равенства и расширения прав и возможностей женщин («ООН-женщины»). - Астана, 2023. https://eca.unwomen.org/en/digital-library/publications/2023/09/studying-the-level-and-main-causes-of-violence-and-sexual-harassment-at-the-workplace-in-the-republic-of-kazakhstan
- О внесении изменений в понятийный аппарат Трудового кодекса Республики Казахстан в части регулирования сексуальных домогательств: официальное заявление министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 2 июня 2026 г.
- Рыскулова М., Абенов Е., Темірзахқызы Қ. Исследование институционального харассмента и гендерной дискриминации в высших учебных заведениях РК. // — Нур-Султан: Назарбаев Университет, 2022. — URL: https://nur.nu.edu.kz/items/bdc643b3-8a4f-40be-b09e-2d6bcc379886
- Практика возбуждения уголовных дел по статье 115-1 Уголовного кодекса Республики Казахстан за первый квартал 2026 года: сборник материалов / Департамент полиции города Алматы. - Алматы, 2026.
