Мақалада ұлттық төлем жүйесін трансформациялау және цифрлық қаржы технологияларын дамыту контекстінде Ақтөбе облысы аумағында цифрлық теңгені енгізудің перспективалары мен түйінді сын-тегеуріндері қарастырылады. Талдамалық назар өңірлік цифрлық және төлем инфрақұрылымының ағымдағы жай-күйін бағалауға, сондай-ақ экономика мен халықтың ұлттық валютаның жаңа нысанын пайдалануға дайындығының индикаторы ретінде қолма-қол ақшасыз төлемдер динамикасын талдауға бағытталған. Зерттеуде Сандық сауаттылық деңгейіндегі айырмашылықтарды, қаржылық сервистерге қолжетімділікті және тұтынушылық мінез-құлық сипатын ескере отырып, әртүрлі әлеуметтік-демографиялық топтардың цифрлық теңгені қабылдауға дайындық дәрежесін зерделеу маңызды орын алады. Жеке талдау блогы орталық банктің цифрлық валютасын енгізу процесіне әсер ететін әлеуметтік-экономикалық шектеулерді анықтауға және жүйелеуге арналған. Атап айтқанда, телекоммуникациялық инфрақұрылымның біркелкі дамымауына және тұрақты интернет-қосылымға қол жеткізудегі айырмашылықтарға байланысты қалалық және ауылдық аумақтар арасындағы цифрлық алшақтық мәселесі қарастырылуда. Жеке деректерді қорғауға, киберқауіпсіздікке және ақша қаражатының сақталуына байланысты тәуекелдерді қабылдауды қоса алғанда, инновациялық қаржы құралдарына халықтың институционалдық және мінез-құлық сенімінің деңгейі одан әрі талданады. Зерттеудің эмпирикалық негізі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен ұлттық статистика бюросының ресми статистикалық деректері болды, олардың негізінде өңірдің әлеуетін ұлттық деңгейде цифрлық теңге жобасын кейіннен масштабтау үшін пилоттық алаң ретінде кешенді бағалау жүргізілді. Талдау нәтижелері қалалық агломерацияларда қолма-қол ақшасыз есеп айырысудың жоғары деңгейіне байланысты өңірдің институционалдық артықшылықтарын да, аз дамыған аумақтарда сақталатын жүйелік тәуекелдерді де анықтауға мүмкіндік берді. Мақаланың қорытынды бөлімінде халықтың қаржылық және цифрлық сауаттылық деңгейін арттыруға, сондай-ақ киберқауіптер мен алаяқтықпен байланысты тәуекелдерді азайтуға бағытталған тәжірибеге бағытталған ұсынымдар тұжырымдалған. Ұсынылған шараларды іске асыру өңірдің халқы тарапынан технологиялық инновация, әлеуметтік инклюзивтілік пен сенім арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз ететін цифрлық теңгені енгізудің орнықты моделін қалыптастырудың қажетті шарты ретінде қарастырылады.

ИМАНБАЕВА З.О.

Экономика ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан

Е-mail: zimanbayeva@zhubanov.edu.kz, https://orcid.org/0000-0001-6604-4135

НУРАЛЫ Н.К.

Магистрант, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Актобе қ., Қазақстан 

Е-mail: nuralynurbek48@gmail.com, https://orcid.org/0009-0000-7596-6756

1. Доклад о результатах пилотного проекта «Цифровой тенге» / Национальный Банк Республики Казахстан. 2023. [Электронный ресурс]. URL: https://nationalbank.kz/ru/page/Digital-Tenge (дата обращения: 17.10.2025).
2. Статистический бюллетень Национального Банка Казахстана. 2024. № 12. [Электронный ресурс]. URL: https://nationalbank.kz/ru/news/statisticheskiy-byulleten/rubrics/2596 (дата обращения: 17.10.2025).
3. Регионы Казахстана в 2023 году: статистический сборник / Бюро национальной статистики АСПиР РК. Астана, 2024. [Электронный ресурс]. URL: https://stat.gov.kz/ru/industries/social-statistics/ (дата обращения: 17.10.2025).
4. Основные направления развития финансового сектора Республики Казахстан до 2030 года: постановление Правительства РК от 26 сентября 2022 года № 750. [Электронный ресурс]. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/U2200001021 (дата обращения: 17.10.2025).
5. Безналичные платежи в Республике Казахстан: итоги 2023 года. Аналитический центр Ассоциации финансистов Казахстана (АФК). 2024. [Электронный ресурс]. URL: https://afk.kz/analytics/ (дата обращения: 17.10.2025).