В статье комплексно рассматривается взаимосвязь энергетической безопасности и мобилизационной готовности государства в условиях современной глобальной геополитической нестабильности. Актуальность исследования обусловлена новыми вызовами и трансформационным влиянием конфликта между Россией и Украиной на мировой энергетический рынок. В ходе работы были изучены фундаментальные теории отечественных и зарубежных ученых, а также аналитические отчеты Международного энергетического агентства и Организации Объединенных Наций. С применением системного, сравнительного и институционального методов проведен анализ стратегических документов Казахстана и международного опыта.

Результаты исследования показали недостаточность научных работ, всесторонне раскрывающих взаимосвязь энергетической безопасности и мобилизационной готовности, а также ограниченную доступность данных и аналитических материалов в данной сфере. Анализ материалов отраслевого министерства позволил определить текущее состояние и основные риски энергетической безопасности. Износ инфраструктуры, нарушения цепочек поставок и зависимость от экспортных направлений определены как ключевые угрозы энергетической безопасности.

В результате исследования обоснована стратегическая взаимосвязь энергетического сектора и мобилизационной готовности. В заключительной части предложены конкретные меры по модернизации национальной инфраструктуры, включая техническое перевооружение энергетических объектов, их цифровизацию и повышение надежности.

Кроме того, обоснована необходимость формирования стратегических топливно-энергетических резервов, совершенствования механизмов их хранения и эффективного управления. В рамках диверсификации транспортных направлений определены приоритеты развития альтернативных экспортных и транзитных маршрутов, расширения логистической инфраструктуры, а также укрепления международного сотрудничества.

ҚАЛАУОВ Н.С.

Магистр юриспруденции, бизнеса и государственного управления, директор Департамента актуальных вопросов безопасности, Министерство энергетики Республики Казахстан, г. Астана, Казахстан.

Е-mail: Kalauov1976@mail.ru, https://orcid.org/0009-0002-0583-4517

ЖАУМИТОВА М.Д.

Доктор (PhD) по профилю «Экономика», профессор кафедры «Мобилизационная готовность государства», Национальный университет обороны Республики Казахстан, г. Астана, Казахстан.

Е-mail: m.zhaumitova@apa.kz, https://orcid.org/0009-0000-5765-808X

СЫЗДЫҚОВ Б.М.

Магистр юриспруденции, национальной безопасности и военного дела, председатель Комитета специальных программ, Министерство национальной экономики Республики Казахстан, г. Астана, Казахстан.

Е-mail: sbm-1973@mail.ru, https://orcid.org/0009-0000-8978-518X

1. Как война России против Украины меняет энергетические рынки. PortNews, 6 марта 2023 г., Wood Mackenzie. Режим доступа: http://worldports.org (дата обращения: 05.02.2026).
2. Қазақстан Республикасының мұнай өңдеу саласын дамытудың 2025 – 2040 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2025 жылғы 21 шілдедегі № 549 қаулысы. Қолжетімділік режимі: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2500000549 (қаралған күні: 28.03.2026).
3. Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздігі туралы Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 6 қаңтардағы № 527-I. Қолжетімділік режимі: V Заңы. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1200000527 (қаралған күні: 24.02.2026).
4. Халықаралық энергетика агенттігі (IEA) есебі. Қолжетімділік режимі: https://www.iea.org (қаралған күні: 05.02.2026).
5. Доклад о целях устойчивого развития до 2025 года. Біріккен Ұлттар Ұйымы есебі. Режим доступа: https://www.un.org/sustainabledevelopment/energy/ (дата обращения: 24.02.2026).
6. Еуропалық Одақ сайты талдау. Қолжетімділік режимі https://ec.europa.eu/info/index_de (қаралған күні: 24.02.2026).
7. МИД России назвал атаки на танкеры у КТК пренебрежением интересами Казахстана и США. BES.media 15.01.2026. Режим доступа: https://surl.li/xxatac (дата обращения: 05.02.2026).
8. «Қазақстан-2050» Стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты Қазақстан Республикасының Президенті - елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы, Астана қ., 2012 жылғы 14 желтоқсан. Қолжетімділік режимі: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K1200002050 (қаралған күні: 24.02.2026).
9. Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспарын бекіту және Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір жарлықтарының күші жойылды деп тану туралы. Қазақстан Республикасы Президентінің 2024 жылғы 30 шілдедегі № 611 Жарлығы. Қолжетімділік режимі: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2400000611 (қаралған күні: 24.02.2026).
10. Қазақстан Республикасының көміртегі бейтараптығына қол жеткізуінің 2060 жылға дейінгі стратегиясын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2023 жылғы 2 ақпандағы № 121 Жарлығы. Қолжетімділік режимі: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2300000121 (қаралған күні: 24.02.2026).
11. Қазақстан Республикасының газ саласын дамытудың 2025 – 2029 жылдарға арналған кешенді жоспарын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2025 жылғы 21 маусымдағы № 463 қаулысы. Қолжетімділік режимі: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2500000463 (қаралған күні: 28.03.2026).
12. Қазақстан Республикасының электр энергетикасы саласын дамытудың 2023 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы № 263 қаулысы. Қолжетімділік режимі: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000263 (қаралған күні: 28.03.2026).
13. Аллаярова Н.И. Управление развитием энергетического потенциала страны как составляющей ее экономической безопасности. Москва, 2025. Режим доступа: https://naukaru.ru/ru/nauka/article/100561/view (дата обращения: 05.02.2026).
14. Қазақстан Республикасының Әскери доктринасын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2017 жылғы 29 қыркүйектегі № 554 Жарлығы. Қолжетімділік режимі: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1700000554 (қаралған күні: 24.02.2026).
15. Жұмылдыру дайындығы мен жұмылдыру туралы Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 16 маусымдағы N 127 Заңы (2025 жылғы өзгерістермен). Қолжетімділік режимі: http://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z970000127 (қаралған күні: 20.02.2026).

геополитические риски, инфраструктура, мобилизационная готовность, национальная безопасность, энергетическая безопасность, энергетический сектор