ОТАНДЫҚ   БАНК СЕКТОРЫНЫҢ ДАМУЫНДАҒЫ ЦИФРЛЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯЛАРДЫҢ ҚАУІПТЕРІ МЕН МҮМКІНДІКТЕРІ

Жарияланды 2026-03-31
ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ Нөмір 83 № 1 (2026)
Том 83 №1 2026
Авторлар:
  • МАУЛИНА Н.Х.
PDF

Мақала заман талабына сай орын алып жатқан цифрлық өзгерістердің отандық банк секторына тигізетін әсері туралы мәселелерді қозғайды. Қаржы нарығында финтех корпорациялары мен қаржы емес институттар ұсынатын жаңа ойыншылардың пайда болуының нәтижесінде  банк мекемелерінің өзекті болып қалу үшін тың өзгерістерге бейімделуі қажеттілігі мен стратегиялық шешім өнім ұсыныстарын цифрландыру және ішкі бизнес-процестер мен IT жүйелерін үнемі жаңартып отыру мақсатында банктер өз қызметтеріне түбегейлі жаңашылдықтар енгізуі орынды. Осыған орай цифрлы технологиялардың салаларға енуінің  теориялық және практикалық тұстары зерделенді. Сонымен қатар отандық банк секторындағы цифрландыру процестерінің нәтижелері талданды және саланың дамуын қалыптастыратын цифрлық банк технологияларының негізгі үрдістері қарастырылды. Қаржы-несие секторындағы инновациялық технологиялардың қарқынды дамуына кедергі келтіретін қиындықтар да анықталған. Банк секторының цифрлық трансформациясына шолу жасалған. Мақалада зерттеліп отырған аралық бойынша Қазақстан Республикасының банк секторының дамуының маңызды салыстырмалы және абслютті көрсеткіштері пайдаланылып, салыстырыла отырып талданды, оның ұлттық экономикадағы орны зерделенді. Банк қызметінде қолданысқа ие цифрландыруды енгізудің артықшылықтары мен қауіптері де сараланған. Отандық банк секторының дамуындағы цифрлық трансформациялардың беретін мүмкіндіктерінің болашағы да қамтылған. Зерттеу  банк секторындағы цифрландыру процесімен байланысты мәселелерді анықтай отырып, банк секторының цифрлық трансформациясының болашақ бағытын анықтайтын цифрлық банк технологияларының үрдістеріне ұсыныстар берілген.

МАУЛИНА Н.Х.

Экономика ғылымдарының кандидаты, доцент, әл-Фараби атындағы ҚазҰҰ, Алматы қ., Қазақстан

E-mail: nurgul.maulina.79@mail.ru, https://orcid.org/0009-0001-0113-8648

  1. Osei L.K., Cherkasova Y., Oware K.M. Unlocking the full potential of digital transformation in banking:a bibliometric review and emerging trend // Future Business Journal. 2023, no. 9(1), p. 30. URL: https://doi.org/10.1186/s43093-023-00207-2
  2. Лучко А.Д., Никитина Т.В. Цифровая трансформация в банковской сфере // Известия СПбГЭУ. – 2024. – No 3(147). – С. 27.
  3. Sikakebieke M., Nurbatsin A.S. The effect of digital transformation on the performance of the banking sector in Kazakhstan // Qainar Journal of Social Science. 2024, no. 3(3), pp. 6–23. URL: https://doi.org/10.58732/2958-7212-2024-3-6-23
  4. Дүйсенбаева Б.Б., Маулина Н.Х., Сулейменова Г.Н.. Коммерциялық банктердің бөлшек несиелеу қызметі: қазіргі ахуалы мен дамудың бизнес-модельдері // Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Хабаршысының экономика сериясы, № 1, 2023 – 295-308б. https://doi.org/10.32523/2789-4320-2023-1-11-24
  5. Кулумбетова Д.Б., Маулина Н.Х., Дуйсенбаева Б.Б.. Современные тренды развития банковского сектора Республики Казахстан в условиях цифровой экономики //Государственный аудит. №3, 2025. DOI: https://doi.org/10.55871/2072-9847-2025-68-3-25-41
  6. S&P Қазақстан мен басқа да елдердегі экономикалық өсімнің қозғаушы күші деп атады Орталық Азия. «Kursiv» халықаралық бизнес басылымының интернет-порталы. - https://kz.kursiv.media/2025-02-10/lgfm-banks-ca/
  7. Қазақстан Республикасы Ұлттық банктің статистикалық бюллетені, № 1, 2023 https://www.nationalbank.kz
  8. Қазақстан Республикасы Ұлттық банктің статистикалық бюллетені, № 1, 2024 https://www.nationalbank.kz
  9. Қазақстан Республикасы Ұлттық банктің статистикалық бюллетені, № 1, 2025 https://www.nationalbank.kz
  10. Zhumadilova A., Kassenova Zh., Supugalieva A. Digitalization of the Banking Sector in Kazakhstan // Bulletin of L.N. Gumilyov Eurasian National University. – 2023. – Режим доступа: https://bulecon.enu.kz/index.php/main/article/view/647
  11. OECD. Improving Framework Conditions for the Digital Transformation of Businesses in Kazakhstan. – Paris: OECD Publishing, 2023. – Режим доступа: https://www.oecd.org/.../368d4d01-en.pdf
  12. ҚР 2023-2025 жылдарға арналған Open API және Open Banking дамыту тұжырымдамасы. URL: https://www.nationalbank.kz/
  13. Сенімділік және тұрақтылық: елдің банк секторы жоғары деңгейдегі өтімділікке және меншікті капиталдың қауіпсіздік желісіне ие. Қазақстан экономикасын бақылау жөніндегі аналитикалық агенттік. «Ranking.kz». - https://ranking.kz/reviews/banking-and-finance/nadyozhnost-i-ustoychivost-
  14. Сембиева Л.М., Жағыпарова А.О. Бексултанова И.Р. Қазақстан Республикасында банк технологияларын дамытудың өзекті мәселелері. // Қаржы кеңістігі. - 2021. - № 1 (41). - Б. 29-42.
  15. Бейсенғалиева А.К., Маргацкая Г.С., Маргацкий Р.В., Панфил П. Цифровая трансформация банковской сферы в Казахстане: историческая эволюция и основные драйверы. Вестник университета «Туран». 2025;(3):371-386. https://doi.org/10.46914/1562-2959-2025-1-3-371-386
банктер, банк секторы, цифрландыру, технологиялық инновация, инновациялық технологиялар, цифрлық трансформация, отандық банк секторы