Ферроқорытпа өндірісінде қорытпаларды ұсату кезінде түзілетін ферросиликохром (FeSiCr) шаңы жоғары тотықсыздандырғыш әлеуетке ие ұсақдисперсті екінші реттік материал болып табылады. Алайда оның металлургиялық процестерде тікелей қолданылуы шаңдану шығындарының жоғары болуына және технологиялық қасиеттерінің жеткіліксіздігіне байланысты шектеулі. Осы жұмыста хром-марганецті лигатура алу үшін тотықсыздандырғыш ретінде ферросиликохром шаңын қолдануға арналған брикеттеу технологиясы әзірленіп, кешенді түрде зерттелді.

Эксперименттік брикеттер байланыстырғыш ретінде сұйық шыны қолдану арқылы 5% және 10% мөлшерде дайындалып, кейін табиғи және пештік кептіруден өткізілді. Байланыстырғыш мөлшері мен кептіру жағдайларының брикеттердің физикалық және механикалық қасиеттеріне әсері тастау сынақтары мен електік талдау арқылы тиісті стандарттарға сәйкес бағаланды. Зерттеу нәтижелері байланыстырғыш мөлшерін 5%-дан 10%-ға дейін арттыру кептіру кезінде массаның сақталуын аздап жақсартатынын, алайда оның брикеттердің механикалық беріктігіне тигізетін әсері шектеулі екенін көрсетті. 5% және 10% сұйық шыны қосылған брикеттер арасындағы беріктік айырмашылығы кептіру режиміне байланысты 1,5–4% шегінде болды.

Салыстырмалы талдау нәтижесінде сұйық шынының 5% мөлшері брикеттерді тасымалдау, тиеу және пешке беру үшін қажетті минималды механикалық беріктікті қамтамасыз етуге жеткілікті әрі экономикалық тұрғыдан оңтайлы екені анықталды. Ұсынылған брикеттеу тәсілі ферросиликохром шаңын екінші реттік тотықсыздандырғыш ретінде тиімді пайдалануға мүмкіндік беріп, ферроқорытпа өндірісінің ресурстық тиімділігі мен тұрақтылығын арттыруға ықпал етеді.

КАБЫЛКАНОВ С.К.

3-ші курс докторант, Д.Серікбаев атындағы Шығыс-Қазақстан техникалық университеті, Өскемен қ., Қазақстан.

E-mail: kabyl_96@mail.ru, https://orcid.org/0000-0002-1272-2065

1. Sariyev, O., Almagambetov, A., et al. (2025). Development of a Briquetting Method for Dust from High-Carbon Ferrochrome Crushing Using Vibropressing on an Industrial Scale and Its Subsequent Remelting. Materials, 18(11), Article 2608. https://doi.org/10.3390/ma18112608 DOI: https://doi.org/10.3390/ma18112608
2. Pascoal, A. L. (2022). Study of the Physical Behaviour and the Carbothermal Reduction Potential of Self-Reducing Briquettes Produced with Silica Fume and Various Binders. Sustainability, 14(17), Article 10963. https://doi.org/10.3390/su141710963 DOI: https://doi.org/10.3390/su141710963
3. Li, Y., Chen, H., Hammam, A., et al. (2021). Study of an Organic Binder of Cold-Bonded Briquettes with Two Different Iron Bearing Materials. Materials, 14(11), Article 2952. https://doi.org/10.3390/ma14112952 DOI: https://doi.org/10.3390/ma14112952
4. Mogalanyane J. O., et al. Evaluation of binderless briquettes as potential feed for ferronickel processing // Minerals. 2025. Vol. 15, No. 7. Article 756. DOI: 10.3390/min15070756. DOI: https://doi.org/10.3390/min15070756
5. Dmitriev, A. N. (2025). Investigation of the Possibility of Obtaining Metallized Briquettes from Ore by Direct Reduction and Pressure Application. Metals, 15(11), Article 1250. https://doi.org/10.3390/met15111250 DOI: https://doi.org/10.3390/met15111250

ФСХ шаңы, брикеттеу, сұйық шыны, хром-марганецті лигатура, механикалық беріктік, екінші реттік тотықсыздандырғыш, ферроқорытпа өндірісі