Мақалада Ақтөбе қаласының (Қазақстан) ландшафттық құрылымында демалыс аймақтарын құруға және рекреациялық кеңістіктерді жобалауға бағытталған стратегиялық тәсілдер қарастырылады. Бұл бағыттар қалалық тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға арналған. Устойчиві даму қағидаттарына, биодизайнға және қалалық ландшафттардың көпфункциялы болуына ерекше көңіл бөлінеді. Сондай-ақ аймақтың климаттық, әлеуметтік-мәдени және экологиялық ерекшеліктері ескеріліп, жергілікті жағдайларға бейімделген жобалау принциптері ұсынылады. Урбандалу мен климаттық өзгерістер жағдайында Орталық Азияда жайлы және орнықты қалалық орта қалыптастыру өзекті мәселеге айналуда.

Мақалада тиімді демалыс аймақтарын қалыптастырудың негізгі аспектілері егжей-тегжейлі талданады. Атап айтқанда:

– табиғи жағдайларға бейімделу үшін құрғақшылыққа төзімді фитоценоздарды және инновациялық су үнемдеу технологияларын енгізу;
– рекреациялық кеңістіктердің әлеуметтік қолжетімділігі мен инклюзивтілігін қамтамасыз ету;
– биологиялық әртүрлілікті сақтау мақсатында экологиялық дәліздер құру.

Жұмыста бірқатар инновациялық шешімдер ұсынылады: жауын-шашын суларын жинау және қайта пайдалану жүйелері, тік көгалдандыру технологиялары, қоршаған ортаның параметрлері реттелетін микроклиматтық аймақтар құру.

Мақалада қала құрылысы тәжірибесін жергілікті мәдени-тарихи дәстүрлермен және табиғи-климаттық ерекшеліктермен интеграциялау мәселелеріне де ерекше назар аударылады. Зерттеу рекреациялық кеңістіктерді дамытуға арналған тұжырымдамалық үлгіні ұсынады, ол жобалаудың экологиялық, әлеуметтік және технологиялық аспектілерін үйлестіреді.

МОМЕНОВ Б.М.

Педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент, Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан.

E-mail: momenovbm@mail.ru, https://orcid.org/0000-0002-4606-4072

БАРБОСЫНОВА Г.Е.

Магистр, аға оқытушы, Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті Ақтөбе қ., Қазақстан.

E-mail: barbosynova.gauhar@mail.ru, https://orcid.org/0000-0002-9273-5914

КУЗНЕЦОВА Ю.Н.

Магистр, аға оқытушы, Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан.

E-mail: ykuznetsova@zhubanov.edu.kz, https://orcid.org/0009-0000-1556-0156

1. Баймагамбетов, А. «Архитектурная трансформация городов Казахстана». – Алматы: КазГАСА, 2020.
2. Министерство экологии РК. «Стратегия зеленых городов Казахстана». – Нур-Султан, 2023.
3. Горохов В. А. «Зеленая архитектура: экологический подход к проектированию». – М., 2020.
4. СНиП 2.07.01-89 «Градостроительство. Планировка и застройка городских и сельских поселений».
5. СНиП РК 3.02-43-2013 «Градостроительное зонирование. Определение функциональных зон отдыха»
6. СНиП РК 3.02-15-2011 «Благоустройство Организация пешеходных и рекреационных зон»
7. СНиП РК 3.01.016.97 «Экология и санитария. Санитарные нормы и защита среды»
8. СНиП РК 3.02-24-2017 «Ландшафт и озеленение. Подбор растений и норм озеленения»

ландшафтық сәулет, демалыс аймақтары, қалалық орта, орнықты даму, урбанистика, экодизайн, ландшафтық дизайн, рекреациялық кеңістіктер