Мақала ХІХ ғасырдың 2-ші жартысы мен ХХ ғасырдың басындағы Қазақстаның әлеуметтік-экономикалық даму тарихына арналған. Авторлар мәселе төңірегінде жарық көрген отандық және шетелдік еңбектерге тарихнамалық шолу жасайды. Өлкедегі капиталисттік қатынастардың таралуы, сауда-саттықтың дамуы, мол табиғи ресурстар мен жеткілікті мал өнімдерінің болуы және Ресейдің отаршыл саясатының қазақ жеріндегі өндіруші өнеркәсіптің құрылуына түрткі болған басты фактор ретінде талданады. Экономикалық өңірдің басты салалары ретінде Қазақстанның түрлі аймақтарындағы былғары өңдеу, май шайқау мен әзірлеу, сабын қайнату, ұн тарту, темекі, шарап дайындау және былғары өңдеу, май қорыту мен шайқау, сабын қайнату, ұн тарту, темекі, шарап дайындау жәнe тау-кен ici, мұнай өңдеу, тұз өндіру кәсіпшіліктердің құрылуы және қызметі сипатталады. Деректік статистикалық талдаулар арқылы өнеркәсіп орындарында өндірілген өнімдердің сандық, пайыздық көрсеткіштері беріледі. Ресей империясының қазақтарға қатысты экономикалық саясаты және шетелдік және ресейлік компаниялар иелерінің кәсіпорындарындағы жергілікті қазақтарды қанауы, отаршылдық сипаты талданады. Сонымен қатар, авторлар XIX ғасырдың 2- ші жартысы мен XX ғасырдың басы аралығынадағы қазақ даласындағы түрлі кәсіпшіліктердің өндірістік қызметін және даму тенденциясын көрсететін сандық көрсеткіштер мен статистикалық есептік деректер негізінде салыстырмалы талдау жасайды.

ЕСПЕНБЕТОВА А.М.

Тарих ғылымдарының кандидаты, доцент, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан

E-mail: aikami@mail.ru, https://orcid.org/0000-0003-0026-9678

ИСЕНОВ О.И.

Тарих ғылымдарының кандидаты, профессор, А. Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті, Қостанай қ., Қазақстан 

E-mail: utegen59@mail.ru, https://orcid.org/0000-0001-6616-5252

1. Левшин А.И. Описание киргиз-кайсацких или кайсак-киргизских орд и степей. –Алматы: Санат, 1996. – 656 с.; Гейнс Л. Киргизские очерки // Военный сборник,1866. №1. – С.145-178.
2. Володьков О.П. Проблемы торгового капитализма в работах М.Н. Покровского: диссертации... канд. ист. наук. – Омск, 2002. –120 с.
3. Вяткин М.П. Торговый капитализм в России. М-Л.; Гос издательство, 1927. – 244 с.; Тогжанов Г. О казахском ауле. Кзыл-Орда, 1927.; Студенецкий Л.И. Очерки по экономике казахского хозяйство// Известия. 3- СО.ИРГО. – Омск, 1929.
4. Асфендияров С.Д. История Казахстана с древнейших времен. Алма-ата: Қазақ университеті, 1993. –636 с.
5. Аполлова Н.Г. Экономические и политические связи Казахстан с России со Средей Азии 40-60- годы ХІХ века. – Москва, 1960.
6. Султангалиева Г.С. Западный Казахстан в системе этнокультурных контактов (ХVІІІ- начало ХХ вв.) – Уфа: РИО РУНМЦ Госкомнауки, 2001. – 260 с.
7. Есмаганбетов К.Л. Что писали о нас Западе. Алматы: Қазақ университеті, 1992. – 152 с.
8. Morgan E.D. A Jorney through Semiretchia to Kuldja in 1880 // Proceedings of the Royal Georgr. Society and Monthly Record of Ceography. 1881. Vol. III. PP. 150-169 pp. DOI: https://doi.org/10.2307/1800457
9. Оланьон Клавдий. Сибирь и ee экономическая будущность c предисловием Фредерика Пасси; перевод с французского A. Д. Погрузова. – C.- Петербург: типография Товарищества «Просвещение», 1903. – 252 с.
10. Козыбаев М.К. Актуальные проблемы изучения Отечественной истории / М.К. Козыбаев// Материалы научной сессии ученых Министерства науки– академии наук РК. – Алматы, 1998.
11. Асылбеков М.А. Алдабергенов Қ. ХІХ ғ. екінші жартысы мен ХХ ғ. басында Ресей империясының Қазақстанда жүргізген отарлау саясатының зардаптары (1860-1917). – Павлодар, 2003. – 369 б.
12. Алампиев П.М. Ликвидация экономического наравенства народов Советского Востока и социалистическое размещение промышленности (Исторический опыт Каз ССР). Издательство академии наук СССР, 1958. – 451 с.
13. Памятная книжка и алрес календарь Акмолинской области за 1887 г. – С. 203.
14. Памятная книжка и алрес календарь Акмолинской области за 1885 г. – С. 34.
15. Обзор Уральской области за 1915 г. –120 с.
16. Қазақстан Республикасы Орталық мемлекеттік архиві 369-қ.,1-т. 2044-ic,-105-п
17. Памятная книжка и адрес календарь Акмолинской области за 1890 г. – С. 41.

өнеркәсіп, капитализм, экономика, сауда, даму, шикізат, шаруашылық, кәсіпшілік