Мақала сөйлеу қабілеті кешеуілдеген мектеп жасына дейінгі балалармен жұмыс істеудің педагогикалық және психологиялық тәжірибесінде арт-терапия әдісін қолдану тәжірибесіне шолу болып табылады. ЖРВ-мен ауыратын балалармен түзету арт-терапиясының бірқатар тиімді нысандарын, әдістері мен бағыттарын анықтау мақсатында осы саладағы шетелдік және отандық ғылыми-теориялық және қолданбалы зерттеулер талданды. Соңғы онжылдықтардағы сөйлеуді дамытудың кешігуін түзету мәселесі барған сайын маңызды бола түсуде, бұл туралы әлемдік статистика куәландырады: сөйлеуді дамытуда қандай да бір ауытқулары бар балалардың саны өсуде, соның ішінде Қазақстанда, осыған байланысты арнайы педагогика ең тиімді бағыттарды, түзету жұмыстарының әдістерін үнемі іздестіруде. Осындай әдістердің бірі-соңғы онжылдықтарда отандық мұғалімдердің, психологтардың, логопедтердің тәжірибесінде белсенді қолданылатын арт-терапия. Арт-терапияның пайда болу тарихына экскурсия оның дәстүрлі (клиникалық) психотерапияда ғана емес, кең мүмкіндіктері туралы қорытынды жасауға мүмкіндік берді. Бұл балалардағы сөйлеу дамуындағы ауытқуларды түзетудің перспективалы, тиімді құралына айналады. Бұл әдісті әмбебаптандырудың жоғары дәрежесі және оның балада сөйлеуді ынталандыру үшін ғана емес, оның интеллектуалды және эмоционалды дамуы үшін де кең мүмкіндіктері туралы айтуға болады. Ең тиімді формалардың бірі-басқа арт-терапиялық әдістерді қамтитын ертегі терапиясы. Сонымен қатар, мәселе бойынша ғылыми - қолданбалы мазмұнды талдау көрсеткендей, түзету арт-терапиясының әртүрлі түрлерінің маңыздылығы, егер оны мамандар ғана емес, сонымен қатар отбасылық тәрбиеде де қолданса, артады.

ТУРЕБАЕВА К.Ж.

Педагогика ғылымдарының докторы, Психология және арнайы педагогика кафедрасының профессоры, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Қазақстан

E-mail: Turebaeva_KJ@mail.ru, https://orcid.org/0000-0002-0204-3501

ИРМЕКБАЕВА Э.Е.

Магистрант, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан

E-mail: elvira_xdrive@mail.ru, https://orcid.org/0009-0004-1303-8486

БАКТЫГАЛИЕВА М.Е.

1-санатты зерттеуші-мұғалім, №16 жалпы білім беретін мектеп, Орал қ., Қазақстан

E-mail: mendigul_b@mail.ru, https://orcid.org/0009-0001-6368-9891

1. Дети Казахстана. 2019- 2023: стат. сб.- Астана: Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан, 2024.-125 с. https://stat.gov.kz
2. Психотерапевтическая энциклопедия. Под ред. Б.Д.Карвасарского. 2-е изд. -СПб.: Питер, 2002.- 752 с.
3. Копытин А.И. Современная клиническая арт-терапия: учеб. пос.- М: Когито-Центр, 2015.- 526 с.
4. Бурно М.Е. Терапия творческим самовыражением (отечественный клинический психотерапевтический метод). 4-е изд. - М.: Академический проект, Альма Матер, 2012.- 487 с.
5. Киселева М. В. Арт-терапия в работе с детьми: рук-во для детских психологов, педагогов, врачей и специалистов, работающих с детьми. -СПб.: Речь, 2006.-160 с.
6. Красильникова А.В. Использование арт-терапии для преодоления фонетико-фонематического недоразвития речи у детей в условиях дошкольного учреждения//Педагог (эл.), 2017. https://zhurnalpedagog.ru
7. Емелина Н.В.Использование методов арт-терапии в коррекционной работе с детьми с речевыми нарушениями (опыт работы)//Альманах логопеда (эл.), 2021. https://almanahlogopeda.ru
8. Касен Г.А., Айтбаева А.Б. Арт-педагогика и арт-терапия в инклюзивном образовании. - Алматы: Казахский университет, 2019.- 184 с.
9. Искакова Н.Ж. Использование изотерапии в коррекционной работе с детьми с ЗРР//Мектеп, 2020.- №2.- С.34-39.
10. Абдикаликова А.К. Музыкотерапия в развитии детей с задержкой речевого развития: метод. реком-ции. - Караганда: КарГУ, 2016.- 64 с.
11. Сатыбалдиева А.М. Драматерапия в работе с детьми дошкольного возраста с речевыми нарушениями//Педагогика и психология, 2019.- №2.- С.59-65.
12. Жумабаева Б.К. Сказкотерапия как средство развития связной речи у детей с ЗРР//Коррекционная педагогика, 2021.- №4.- С.12- 18.
13. Ержанова А.С. Эффективность арт-терапии в условиях инклюзивного образования//Наука и образование Казахстана, 2022.- №1.- С.77-83.
14. Нурмухамбетова Ж.М., Абдраимова С.Р. Арт-терапия как инновационная форма работы в логопедической практике//Вестник КазНПУ им.Абая. Серия: Специальная педагогика, 2021.-№3. https://bulletin-special-pedagogy-kaznpu.kz
15. Турлубекова К.К. Комплексный подход к развитию речи дошкольников с использованием элементов арт-педагогики//Сб. материалов международ. конф. «Инновации в специальном образовании. - Астана, 2022.
16. Кулманова Д.С. Эффективность арт-терапии в развитии речевых и коммуникативных навыков у детей с ЗРР: сб. материалов АРГУ им. К.Жубанова (эл.), 2024. https://zhubanov.edu.kz

сөйлеу дамуының кешігуі, сөйлеу дағдылары, сөйлеуді дамыту, шығармашылық қызмет, түзету жұмысы, арт-терапия әдістері, ертегі терапиясы