Бұл мақала білім беру саласындағы арабизмдерді зерттеуге арналған. Аталған сала әлем тілдерінің сөздік құрамын ұдайы толықтырып отыратын таусылмас қайнар көз ретінде ғылымның қарқынды дамып келе жатқан бағыттарының бірі болып табылады. Терминологияның қалыптасуы мен қызмет етуін теориялық тұрғыдан қарастыру қазіргі лингвистиканың басым бағыттарының қатарында. Білім беру саласының терминологиясы ең алдымен жалпы әдеби сөздік қордың терминденуі нәтижесінде қалыптасқан, сондықтан зерттеуде лауазым, мекеме атаулары, пәндер, үдерістер мен құбылыстарды білдіретін терминдер «білім беру саласының терминологиясы» деген ортақ атау аясында қарастырылды. Мақаланың мақсаты – өзбек тіліндегі білім беру саласына қатысты терминдердің негізгі құрылымдық және лексика-семантикалық ерекшеліктерін талдау. Зерттеу нысаны ретінде бастапқы тілде масдар (етістік негізіндегі зат есім) немесе есімше түрінде қолданылатын білім беру саласындағы арабизмдер алынды. Өзбек тілінде олардың барлығы зат есім ретінде қабылданады.

Мақалада сондай-ақ кірме сөздердің грамматикалық, морфологиялық және семантикалық ерекшеліктері де талданады. Зерттеу қазіргі сипаттамалы әдіс негізінде салыстырмалы талдау, жіктеу және жүйелеу тәсілдері арқылы жүргізілді. Алынған нәтижелер өзбек әдеби тіліндегі сөзжасам мәселелерін жаңаша қырынан қарастыруға, сондай-ақ білім беру саласы терминологиясының лексика-семантикалық және құрылымдық-қызметтік сипаттамаларын анықтауға мүмкіндік береді.

РАШИДОВА Н.Б.

PhD, аударма теориясы мен практикасы кафедрасының қауымдастырылған профессоры, Алишер Науаи атындағы Ташкент өзбек тілі және әдебиеті мемлекеттік университеті, Ташкент қ., Өзбекстан.

E-mail: 78rnargiza@gmail.com, https://orcid.org/0000-0002-5390-8173

1. Bol'shoj slovar' inostrannyh slov. — M.: Izdatel'stvo «IDDK», 2007. — 700 s.
2. Mirtojiyev M. O‘zbek tili leksikologiyasi va leksikografiyasi. – Toshkent, 2000
3. Rahmatullaev Sh. O‘zbek tilining etimologik lug‘ati (Arabcha birliklar va ular bilan hosilalar). – Toshkent: Universitet, 2003. – 267 b.
4. Kazakbaeva G.A. Historical conditions of language contacts of the Uzbek language. // Bulletin of RUDN University, series Russian and foreign languages and methods of teaching them, No. 1., - M. 2009. – P.63.
5. Memetov A. Qyrymtatary tılınıñ leksikologiasy. – Simferopöl: «Krymuchpedgiz», 2000.
6. Kazakbaeva G.A. Arabizmy v uzbekskom yazyke v prikladnom i teoreticheskom aspektah avtoreferat dis. .. kandidata filologicheskih nauk: 10.02.22 Moskva, 2012.
7. Yusupov K. Ozbek va tozhik tillarining uzaro tasiri. – T. 1974. – P.32-33.

арабизм, кірме сөз, білім беру саласы, тақырыптық жіктеу, масдар, өзбек тілі, ішкі флексия