Мақалада жоғары көміртекті феррохромды ұсақтау кезінде майда фракцияның (0-10 мм) шығымын азайту мүмкіндігі зерттелген. Зерттеудің өзектілігі майда фракция көлемінің артуы технологиялық көрсеткіштердің нашарлауына, металл шығындарының көбеюіне және тауарлық өнім шығымының төмендеуіне алып келетіндігімен түсіндіріледі. Стандартты құю сызбасы жағдайында сұйық феррохромды АВ87 маркалы екінші реттік алюминиймен тотықсыздандырудың әсерін зерттеу мақсатында тәжірибелік-өнеркәсіптік сынақтар жүргізілді. Құйманың құрылымындағы өзгерістер, кристалдану жағдайлары және материалдың жарықшақ түзілуіне бейімділігі бағаланды. Алюминийдің меншікті шығынының құйма түзілуіне және кейіннен ұсақтау барысында майда фракциялардың түзілуіне әсері талданды. Зерттеу нәтижесінде тотықсыздандырудың газ мөлшерін азайтып, құйманың тығыздығын арттыратыны, соның нәтижесінде морт сыну үлесінің төмендейтіні анықталды. Сынақ нәтижелері негізінде майда фракция шығымын барынша азайтып, технологиялық параметрлердің тұрақтылығын қамтамасыз ететін алюминий шығынының оңтайлы аралығы белгіленді. Алынған нәтижелер өндірістік жағдайларда жоғары көміртекті феррохромды құю технологиясын жетілдіру үшін қолданылуы мүмкін. Сондай-ақ алюминиймен тотықсыздандыруды қолдану қолданыстағы құю технологиясына елеулі өзгерістер енгізуді талап етпейтіні және айтарлықтай күрделі қаржы салымдарынсыз жүзеге асырылатыны атап өтілді. Бұл феррохром өндірісінің экономикалық тиімділігін арттыруға және металлургия өнеркәсібіндегі тауарлық өнім сапасын жақсартуға мүмкіндік береді. Осылайша, алюминий шығынын оңтайландыру тотықсыздандыру және кристалдану процестерін реттеуге, ішкі ақауларды азайтуға және өндірістік металлургиялық тәжірибеде құймалардың құрылымдық біртектілігін жақсартуға мүмкіндік береді.

ЖАЙЛЫКАНОВ M.A.

№1 балқыту цехының өндірісті қолдау менеджері, магистрант, Ақтөбе ферроқорытпа зауыты - филиал АҚ «ТҰК «Казхром», Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті,  Ақтөбе қ., Қазақстан.

E-mail: Maksat.Zhailykanov@erg.kz, https://orcid.org/0009-0001-8031-0011

ҮСЕНОВ A.A.

№1 балқыту цехының өндірісті қолдау менеджері, Ақтөбе ферроқорытпа зауыты - филиал АҚ «ТҰК «Казхром», Ақтөбе қ., Қазақстан.

E-mail: akulan.ussenov@erg.kz, https://orcid.org/0009-0007-5268-2065

1. Bazhirov T.S., Procenko V.S., Bazhirov N.S., Dauletiyarov M.S., Serikbaev B.E., Bazhirova K.N. Perspektivy kompleksnogo ispol'zovaniya shlakovyh othodov proizvodstva ferrohroma dlya polucheniya zharostojkih materialov. Izvestiya Nacional'noj akademii nauk Respubliki Kazahstan. Seriya himii i tekhnologii. 2020. № 6. S. 111–119.
2. Kaliakparov A.G., Baltabaev S.R., Strahov V.M., Muhtar A.A. Proizvodstvo vysokouglerodistogo ferrohroma s ispol'zovaniem antracita. Metallurg. 2018. T. 61. № 9–10. S. 765–769. DOI: https://doi.org/10.1007/s11015-018-0561-x
3. Salkynbaev B.ZH., Ulmaganbetov N.A., Dosekenov M.S., Lazhan S.A. Optimizaciya uzla drobleniya plavil'nogo cekha №4 Aktyubinskogo zavoda ferrosplavov. Vestnik Aktyubinskogo regional'nogo universiteta imeni K. ZHubanova. 2023. №3 (73). S. 22–30.
4. Hansen M., Anderko K. Struktury dvojnyh splavov. M.: Metallurgiya, 1962. 608 s.
5. SHank F. Struktury dvojnyh splavov. M.: Metallurgiya, 1973. 760 s.