Ғылым мен технологияның қазіргі заманғы қарқынды дамуы жаңа білімді меңгеру мен оларды практикалық қолданудың тиімді әдістерін іздеуді талап етеді. Ғылыми зерттеулер - бұл күрделі, көп қырлы процесс, ол үлкен ақпараттық кеңістіктерді талдауды, эксперименттерді жоспарлауды, деректерді өңдеуді және нәтижелерді интерпретациялауды қамтиды. Бұл мақалада ғылыми зерттеу процестерін қолдауға арналған интеллектуалды жүйені (ИЖ) әзірлеу мәселелері қарастырылады. Зерттеудің негізгі мақсаты – ғылыми зерттеулердің тиімділігін арттыру үшін интеллектуалды жүйенің функционалдық мүмкіндіктерін талдау және оны жобалаудың теориялық әдіснамалық негіздерін анықтау. Жұмыста жүйелі талдау, салыстырмалы талдау, модельдеу және жобалау әдістері қолданылды. Зерттеу нәтижесінде ИЖ-нің төрт негізгі модульден тұратын функционалдық моделі ұсынылды: деректер мен білімдерді басқару, зерттеу дизайнын қолдау, деректерді талдау және интерпретациялау, шешім қабылдау мен нәтижелерді қалыптастыру. Жүйенің микросервистік архитектура негізінде жобалануы, оның модульділігін, масштабталу мүмкіндігін және әртүрлі ғылыми салаларға бейімделуін қамтамасыз етеді. Нәтижелер мұндай жүйенің зерттеу циклінің уақытын қысқартуға, нәтижелердің дәлдігі мен қайталанатындығын арттыруға, сондай-ақ жаңа гипотезаларды генерациялауға ықпал ететінін көрсетті. Мақалада сонымен қатар технологияны енгізудің педагогикалық және ұйымдастырушылық аспектілері қарастырылды.
БАЙГАНОВА А.М.
Педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан.
Е-mail: altynzer_70@mail.ru, https://orcid.org/0000-0001-5717-8422
ЖАМБУЛОВ С. Ж.
Магистрант, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан.
Е-mail: zambulovsultanbek@gmail.com, https://orcid.org/0009-0004-8313-7842
- Dhiman H. et al. Intelligent assistants: Conceptual dimensions, contextual model, and design trends //Business & Information Systems Engineering. – 2022. – Vol. 64. – No. 5. – pp. 645-665.
- Zaidi S. M. H. et al. Intelligent process automation using artificial intelligence to create human assistant //International Journal of Software Science and Computational Intelligence (IJSSCI). – 2025. – Vol. 17. – No. 1. – pp. 1-19.
- Zimmermann A., Schmidt R., Sandkuhl K. Strategic challenges for platform-based intelligent assistants //Procedia computer science. – 2020. – Vol. 176. – pp. 966-975.
- Islas-Kota E. et al. A systematic review of intelligent assistants //Computer systems of the next generation. – 2022. – Vol. 128. – pp. 45-62.
- Liu T. et al. Towards artificial intelligence research assistant for expert-involved learning //arXiv preprint arXiv:2505.04638. – 2025.
- Poikonen T. Examining the applicability and attitudes towards artificial intelligence as a research assistant, 2025.