Зерттеу XIX ғасырдың соңы – XX ғасырдың басындағы Ақтөбе облысындағы православиенің дамуына арналған. 1891 жылы Ақ-Төбе бекінісінің уездік Актюбинск қаласына айналуынан кейін өңірге қоныс аудару үдерісі айтарлықтай күшейді. Қаладағы славян халқы санының өсуі православиелік шіркеулер салу қажеттілігін туғызды. Мақалада алғашқы шіркеулердің құрылу тарихы мен дін қызметкерлерінің қызметі қарастырылады. Шіркеулер мен приходтық мектептердің қызмет ету жағдайлары, сондай-ақ оқытушылық қызметке қатысты мәліметтер зерттеледі.

Зерттеу барысында авторлар Ақтөбе облысының мемлекеттік архивінде жинақталған материалдарға сыни талдау жасап, өңірге қатысты шіркеулік құжаттарды қоса алғанда, ғылыми еңбектерге тарихнамалық шолу жүргізді. Сонымен қатар, қала халқының саны мен құрамы және олардың уақыт өте өзгеруі жөніндегі статистикалық мәліметтерге ерекше назар аударылған.

ПОПП И.А.

Тарих ғылымдарының кандидаты, доцент, Орал мемлекеттік педагогикалық университеті, Екатеринбург қ., Ресей Федерациясы.

E-mail: popp82@mail.ru, https://orcid.org/0000-0002-5257-1126

БЕГИМБАЕВА Ж.С.

Тарих ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор, Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан

E-mail: zhibekbegimbayeva@gmail.com, https://orcid.org/0000-0002-9827-379X

НАСЫРОВ Р.Т.

Тарих магистрі, оқытушы, Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан

E-mail: rnassyrov@zhubanov.edu.kz, https://orcid.org/0000-0003-2661-1670

1. Zlobin YU.P., Polyakov A.N. Istoriya Orenburgskogo regiona. T.1. Orenburg: GOU OGU, 2006. 256 s.
2. Tarasenko F.N., Tarasenko YU.F. Gorod. Gody. Lyudi. ZHizn'. Aktobe: Poligrafiya, 2006. 264 s.
3. Obzor Turgajskoj oblasti za 1895 god. Orenburg: Tipografiya P.N. ZHarinova, 1896. 72 s.
4. Gosudarstvennyj arhiv Aktyubinskoj oblasti (GAAO). Fond 1248. Opis' 1. Delo 73.
5. GAAO. Fond 1249. Opis' 1. Delo 3.
6. Orenburgskie eparhial'nye vedomosti. 1905. №19. Orenburg: Turgajskaya oblastnaya tipografiya. 141 s. DOI: https://doi.org/10.1017/S0009840X00991790
7. Kydyralina ZH.U. Etnos i religiya v Kazahstane: istoriya i sud'by. Astana: Elorda, 2007. 221 s.
8. Artykbaev ZH.O. Istoriya Kazahstana. Almaty: Kazak universitet, 2006. 312 s.
9. Obzor Turgajskoj oblasti za 1915 god. Orenburg: Tipografiya B. Breslina, 1916. 175 s.
10. Orenburgskie eparhial'nye vedomosti. 1905. №17. Orenburg: Turgajskaya oblastnaya tipografiya. 142 s.

шіркеу мектебі, миссионерлік қызмет, қоныс аудару саясаты, Ақтөбе өңірі, халық саны