Бұл мақалада Қазақстан жастарының цифрлық ортадағы саяси әлеуметтену үрдістері жан-жақты қарастырылған. Зерттеудің негізгі мақсаты – жастардың саяси сана-сезімінің, азаматтық ұстанымының және саяси мінез-құлқының қалыптасуына цифрлық технологиялар мен әлеуметтік желілердің ықпалын талдау. Қазіргі ақпараттық қоғамда интернет пен әлеуметтік платформалар жастардың негізгі ақпарат алу көзіне айналып, олардың саяси көзқарастары мен құндылықтарының қалыптасуына тікелей әсер етіп отыр. Зерттеу барысында аралас әдіснама қолданылып, сандық және сапалық деректер талданып, жастардың басым бөлігі саяси ақпаратты Instagram, TikTok, YouTube сияқты цифрлық платформалар арқылы тұтынатыны анықталды. Бұл саяси коммуникацияның форматының өзгеруіне, визуал және қысқа контенттің басым болуына алып келіп отыр. Сонымен қатар жастар арасында «клиптік ойлау», «эхо-камера» эффектісі және жалған ақпараттың таралуы сияқты жаңа тәуекелдердің бар екені анықталды. Мақалада «гибридті-цифрлық саяси мәдениет» және «жұмсақ саяси әлеуметтену» ұғымдары ғылыми тұрғыда негізделіп, олардың Қазақстан контексіндегі көріністері сипатталды. Қала және ауыл жастарының саяси белсендігі арасындағы айырмашылықтар да талданды. Зерттеу нәтижелері цифрлық ортаның жастардың саяси белсенділігін арттыруда маңызды рөл атқаратынын дәлелдейді. Сонымен қатар жастардың сыни ойлау қабілетін дамыту және медиа сауаттылықты арттыру қажеттігі де айтылды.

ТАСҚЫМБАЕВА Р.Б.

Магистр, аға оқытушы, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан.

Е-mail: moldir_merei66@mail.ru, https://orcid.org/0009-0000-5904-5682

1. Kenesov A. Digital citizenship in the 21st century: analyzing the impact of social media on youth political activism and civic engagement. Eurasian Science Review. 2025. DOI: https://doi.org/10.63034/esr-53
2. Кенесов А. Б. Влияние социальных сетей на формирование политического сознания казахстанской молодежи [Электронный ресурс]. – URL: https://qra-centre.kz/ru/issledovanie/vliyanie-socialnyh-setej-na-formirovanie-politicheskogo-soznaniya-kazahstanskoj-molodezhi (дата обращения: 02.02.2026).
3. Игібаева А. Қ., Ерболатұлы Д., Турарова Г. У. Киберәлеуметтендіру: беталысы және келешегі. Педагогика және психология. 2020. № 4. – DOI: https://doi.org/10.51889/2020-4.2077-6861.14 DOI: https://doi.org/10.51889/2020-4.2077-6861.14
4. Цифрландыру және қазақстандық жастардың саяси мәдениеті: өзгерістер мен жаңа трендтер: ұжымдық монография. Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институты, 2023. 322 б.
5. Kilybayeva S., Nassimova G., Massalimova A. The Kazakhstani youth's engagement in politics. Studies of Transition States and Societies. 2017. Vol. 9, No. 1. P. 53–71. – URL: https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:0168-ssoar-62566-8
6. Әлішерова А. Б. Саяси реформалар кезіндегі студенттік жастардың саяси мәдениетінің трансформациялану ерекшеліктері (Алматы қаласы мысалында): PhD диссертациясы. – https://farabi.university/storage/files/298913772169c6546c51065214146461 (қаралған күні: 02.02.2026).
7. Айтымбетов Н.Ы., Нышанбаев Н.К. Қазіргі қазақстандық жастардың саяси мәдениетінің өзгеруіне цифрлы технологиялардың ықпалы. КазҰУ Хабаршысы. Тарих Сериясы, 101(2), 118–127. DOI: https://doi.org/10.26577/JH.2021.v101.i2.13 (қаралған күні: 02.02.2026). DOI: https://doi.org/10.26577/JH.2021.v101.i2.13
8. Дмитриева А. С., Тулиндинова Ж. К., Умаров А. А. Влияние социальных сетей на современную политическую ситуацию в Казахстане. Вестник Евразийского национального университета имени Л. Н. Гумилева. Серия: Политические науки. Регионоведение. Востоковедение. Тюркология. 2023. № 4 (145). – DOI: https://doi.org/10.32523/2616-6887/2023-145-4-37-49 DOI: https://doi.org/10.32523/2616-6887/2023-145-4-37-49