Мақалада Қазақстан Республикасында әйелдерге қатысты жасалатын құқық бұзушылықтардың қазіргі жағдайына талдау жасалады.  Зерттеуде құрбан болған әйелдер ерлі-зайыптылар немесе ерлерге басқа тәуелді позицияда болған кездегі тұрмыстық зорлық-зомбылық жағдайларына бас назар аударылады. Сондай-ақ тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу бойынша құқықтық базаның жай-күйіне, әйелдер мен балаларға жасалған әрекеттер үшін жауапкершілікті күшейтуге бағытталған республика заңнамасындағы соңғы өзгерістерге талдау жүргізілді. Авторлар отбасылық зорлық-зомбылықтың өсу факторлары мен себептерін зерттеп, құқық бұзушылықтың осы түрінің жоғары латенттігіне және Қазақстанның әртүрлі аймақтарындағы ресми деректер мен нақты қылмыс көрінісінің сәйкес келмеуіне назар аударады. Зерттеуде әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық жағдайларына ден қоюдың нақты тетігінің жоқтығы және олардың өмірі мен денсаулығының қауіпсіздігін заңды түрде толық қамтамасыз ету мүмкін еместігі мәселесіне ерекше назар аударылған. Тек әйелдер мен қыздарға қатысты ең қорқынышты зардаптарға әкеп соқтырған үлкен қылмыстар қоғам мен мемлекеттік органдардың назарын аударуда. Зерттеуде отбасылық қатынастарда әйелдерге қол сұғудың алдын алу, олардың құқықтары мен мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету және ең бастысы өмірі мен денсаулығын сақтау үшін жағдайды жақсартуға болатын белгілі бір шаралар ұсынылады.

КАЙНАР Е.Е.

Философия ғылымдарының докторы (PhD), қауымдастырылған профессор (доцент), полиция полковнигі, бастық орынбасары, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі М.Бөкенбаев атындағы Ақтөбе заң институты, Ақтөбе қ., Қазақстан

E-mail: kainar-1986@mail.ru, https://orcid.org/0009-0001-5301-9464

1. Konstituciya Respubliki Kazahstan Konstituciya prinyata na respublikanskom referendume 30 avgusta 1995 goda. // http://adilet.zan.kz/rus/docs/K950001000_
2. http://office.sud.kz/lawsuit/
3. Zakon RK «O profilaktike bytovogo nasiliya» ot 4 dekabrya 2009 goda № 214-IV. (po sostoyaniyu na 07.08.2025 g.) https://adilet.zan.kz/rus/docs/K1400000231
4. Ob utverzhdenii Koncepcii semejnoj i gendernoj politiki v Respublike Kazahstan do 2030 goda Ukaz Prezidenta Respubliki Kazahstan ot 6 dekabrya 2016 goda № 384. (po sostoyaniyu na 04.09.2025 g.). https://adilet.zan.kz/rus/docs/U1600000384
5. https://www.kp.kz/online/news/5766696/
6. Ugolovno-processual'nyj kodeks RK ot 4 iyulya 2014 goda № 231-V ZRK (po sostoyaniyu na 04.09.2025 g.) - URL: http://adilet.zan.kz/rus/docs/K1400000226
7. Ugolovno-processual'nyj kodeks RK ot 4 iyulya 2014 goda № 231-V ZRK (po sostoyaniyu na 04.09.2025 g.) https://adilet.zan.kz/rus/docs/K1400000231
8. Borchashvili I.SH. Kommentarij k UK RK (Obshchaya i Osobennaya chasti) v 3-h tomah. Almaty: ZHetі zhargy, 2021.
9. YAkob E.I. Nekotorye aspekty kriminologicheskoj harakteristiki iznasilovanij // Vestnik Habarovskogo gosudarstvennogo universiteta ekonomiki i prava. 2019. №4-5 (96-97)
10. http://sud.gov.kz/rus/schedule/supervision/criminal
11. https://qamqor.gov.kz/

тұрмыстық зорлық-зомбылық, әйелдерге қол сұғушылық, тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу, құқық бұзушылық, гендерлік теңдік, әкімшілік жауапкершілік, қылмыстық жауапкершілік