Бұл мақалада «Бір белдеу-бір жол» бастамасы аясында Қытай мен Қазақстан арасындағы мұнай секторындағы стратегиялық әріптестік қарастырылады. Зерттеу 2013 жылы бастама құрылғаннан бері екіжақты энергетикалық ынтымақтастықтың, мұнай инфрақұрылымының ірі жобаларының, инвестициялар құрылымының және сауда динамикасының эволюциясын ашты. Компаниялардың статистикалық есептері мен есептерінің деректерін пайдалана отырып, соңғы 10 жылдағы Қытай-Қазақстандық мұнай инфрақұрылымы жобаларының негізгі көрсеткіштері көрсетілді.  Алынған деректер Қытай-Қазақстан мұнай ынтымақтастығы «Бір белдеу-бір жол» бастамасы бағдарламасы шеңберінде айтарлықтай жанданғанын көрсетеді, бұл ретте мұнай секторына жиынтық инвестициялар ұлғаю үрдісіне ие. Қазақстан-Қытай мұнай құбыры пайдалануға берілген сәттен бастап 150 миллион тоннадан астам шикі мұнай тасымалданды, бұл Қазақстанды Қытайға мұнайдың он ірі жеткізушісінің бірі етеді. Мақалада осы серіктестіктегі мүмкіндіктер де, қиындықтар да, соның ішінде геосаяси факторлар, бағаның құбылмалылығы, экологиялық мәселелер және технологиялық модернизация қажеттілігі анықталады. Зерттеу бұл ынтымақтастық өзара экономикалық мүдделерге қызмет етеді және аймақтық энергетикалық қауіпсіздікке ықпал етеді деген қорытындыға келді, дегенмен сәттілік тұрақтылық пен әртараптандыруға бағытталған теңдестірілген тәсілдерге байланысты.

АЙМАЙЖАН А.

7М04101 – Экономика ББ магистранты, Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан.

E-mail: nana20036110@gmail.com, https://orcid.org/0009-0003-1503-6292

БАЛГИНОВА К.М.

Экономика ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор, Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан.

E-mail: kbalginova@zhubanov.edu.kz, https://orcid.org/0000-0002-3114-1135

АЖАИПОВА И.Ш.

Магистр, аға оқытушы, Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан.

E-mail: iazhaipova@zhubanov.edu.kz, https://orcid.org/0000-0001-5601-7651

1. Aminjonov F., Abylkasymova A., Aimee A. et al. The BRI in Central Asia: Overview of Chinese Projects // Central Asia Regional Data Review. 2019. No. 20. P. 1–5. URL: https://osce-academy.net/upload/file/20_BRI_in_Central_Asia.pdf.
2. BP Statistical Review of World Energy 2024. London: BP, 2024. 56 p. URL: https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/energy-outlook/bp-energy-outlook-2024.pdf
3. Чжай С., Жуман Ж., Хамзаева А. Состояние и перспектива транспортировки газа в Китай из Казахстана // Scientific Journal of Pedagogy and Economics. 2024. № 409(3). С. 490–566. DOI: 10.32014/2024.2518-1467.782.
4. Kenderdine T., Bucsky P. Middle corridor: Policy development and trade potential of the Trans-Caspian international transport route // ADBI Working Paper Series. 2021. No. 1268. P. 1–27. URL: https://www.adb.org/publications/middle-corridor-policy-development-trade-potential.
5. Sarker N. I., Hossin A., Yin X., Sarkar K. One Belt One Road Initiative of China: Implication for Future of Global Development // Modern Economy. 2018. Vol. 9, no. 4. URL: https://www.scirp.org/journal/paperinformation?paperid=83814.
6. International Energy Agency. World Energy Outlook 2023. Paris: IEA, 2023. 524 p. URL: https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2023.
7. Asian Development Bank. Central Asia Regional Economic Cooperation: 2030 Strategy. Manila: ADB, 2020. 48 p. URL: https://www.adb.org/documents/carec-energy-strategy-2030.
8. Han N. C., Adambekova A. Kazakhstan and China in the Context of Economic Oil and Gas Cooperation // Economic Series of the Bulletin of the L. N. Gumilyov ENU. 2023. No. 2. P. 99–107. DOI: 10.32523/2789-4320-2023-2-99-107.
9. Жакай А., Уранхаева Г., Сериккалиева А. Энергетический шелковый путь: перспективы развития нефтегазового сотрудничества Китайской Народной Республики и Республики Казахстан // Известия. Серия: Международные отношения и регионоведение. 2023. Т. 52, № 2. Ст. 010. DOI: https://doi.org/10.48371/ISMO.2023.52.2.010
10. https://stat.gov.kz/ru/industries/business-statistics/stat-energy/
11. Downs E. S. Business Interest Groups in Chinese Politics: The Case of the Oil Companies // China's Changing Political Landscape: Prospects for Democracy. 2010. URL: https://www.brookings.edu/articles/business-interest-groups-in-chinese-politics-the-case-of-the-oil-companies/.
12. Zhunussova G., Ratner S., Zhunussova G., Nurmukhanova G., Shaihutdinova A. Renewable energy in Kazakhstan: Challenges and Prospects // International Energy Journal. 2020. Vol. 20. P. 311–324. URL: https://www.researchgate.net/publication/368685020_Renewable_Energy_in_Kazakhstan_Challenges_and_Prospects.

«Бір белдеу - бір жол» бастамасы, Қытай-Қазақстан қатынастары, мұнай ынтымақтастығы, энергетикалық қауіпсіздік, құбыр инфрақұрылымы, тікелей шетелдік инвестициялар, энергетикалық дипломатия, Орталық Азия