Мақалада екіжақты қатынастардың негізгі элементтерінің біріне айналған және Қазақстанның экономикалық дамуына айтарлықтай әсер ететін Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы инвестициялық ынтымақтастықтың қазіргі жай-күйіне жан-жақты талдау жүргізіледі. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, UNCTAD, Дүниежүзілік банктің және талдамалық материалдардың ресми статистикасы негізінде 2015-2023 жылдар кезеңіндегі тікелей шетелдік инвестициялардың (ТШИ) серпіні зерттеледі. 2023 жылға қарай жинақталған қытай инвестицияларының жиынтық көлемі 24,3 млрд АҚШ долларына жеткені анықталды, бұл ҚХР-ны Қазақстан экономикасына Нидерландыдан кейінгі екінші ірі инвестор етеді. Салымдардың негізгі үлесі дәстүрлі түрде шикізат секторларына - мұнай-газ және тау-кен салаларына тиесілі, олар бірге барлық қытай инвестицияларының 65% - дан астамын құрайды. Алайда, соңғы жылдары әртараптандырудың оң үрдісі байқалады: көлік-логистикалық инфрақұрылымға, жаңартылатын энергетика, цифрлық технологиялар және агроөнеркәсіптік кешен саласындағы жобаларға қызығушылық артып келеді. «Қорғас - Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағының 300-ден астам кәсіпорын тіркелген, олардың 40% - ға жуығы Қытай капиталы бар бірлескен жобаларды іске асырудың негізгі платформасы ретіндегі рөліне ерекше назар аударылды. Мемлекеттік Қытай корпорацияларының басым болуын, өндірісті жеткіліксіз оқшаулауды, экологиялық тәуекелдерді және қоғамдық алаңдаушылықты қоса алғанда, жүйелік кедергілер анықталды. Дамудың стратегиялық бағыттары ретінде «жасыл» инвестицияларды кеңейту, логистикалық дәліздерді цифрландыру, инновациялық кластерлер құру және Қазақстанның жеке секторының қатысуын күшейту ұсынылады. Зерттеу нәтижелері мемлекеттік инвестициялық саясатты әзірлеу кезінде және еуразиялық интеграция жөніндегі академиялық жұмыстарда пайдаланылуы мүмкін.

АЙЕРКЕН Ш.

Магистрант, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан

Е-mail: shayalaaierken@gmail.com, https://orcid.org/0009-0000-7773-2654

КУРМАНАЛИНА А.А.

Экономика ғылымдарының кандидаты, доцент, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті, Ақтөбе қ., Қазақстан

Е-mail: kurmanalina@mail.ru, https://orcid.org/0000-0002-0012-2775

1. Национальный банк Республики Казахстан. Статистика прямых иностранных инвестиций по странам-инвесторам [Электронный ресурс]: https://nationalbank.kz/ru/statistics/foreign-investments
2. Министерство коммерции Китайской Народной Республики. Официальная торговая статистика: Китай-Казахстан [Электронный ресурс]: http://english.mofcom.gov.cn/article/countries/kazakhstan/
3. SEZ «Khorgos - Eastern Gate». Annual Statistical Report 2023 [Electronic resource]: https://sezkorgos.kz/en/statistics/
4. UNCTAD. World Investment Report 2023. – Geneva : United Nations, 2023. – 260 p. – DOI: https://doi.org/10.18356/9789210063000
5. Институт мировой экономики и политики при Фонде Первого Президента РК. Китайско-казахстанское сотрудничество: инвестиции, локализация, безопасность: аналитический доклад. – Алматы, 2023. – 72 с: https://iwep.kz/publications .
6. Государственная программа инфраструктурного развития «Нұрлы жол» на 2015–2023 годы [Электронный ресурс]: https://www.gov.kz/memleket/entities/program?lang=ru