Ұшқышсыз ұшу аппараттарын құқыққа қарсы мақсаттарда - контрабанда, тыңшылық, лаңкестік акт дайындау сияқты әрекеттерде пайдалану Қазақстанның құқық қорғау жүйесі үшін барған сайын өткір мәселеге айналуда, және мақала дәл осы сұраққа арналған: құқық пен құқық қолдану тәжірибесі қатердің жаңа түрімен қалай күресіп жатыр. Автор осы мәселе бойынша қолданыстағы заңнаманың не айтатынын талдайды азаматтық авиация нормаларынан бастап дрондарды заңсыз қолданғаны үшін жауапкершілікті көздейтін Қылмыстық кодекс баптарына дейін және осы нормалардың қай тұста жұмыс істейтінін, ал қай тұста ақсап жатқанын көрсетеді. Мәселенің практикалық жағына бөлек тоқталған: ішкі істер органдары осындай қылмыстарды нақты қалай анықтайды, жолын кеседі және ашады, бұзушылықтарды тіркеу мен дәлелдемелер жинау кезінде қандай қиындықтарға тап болады. Жұмыстың негізгі қорытындыларының бірі  елде ұшқышсыз ұшу аппараттары операторларын сәйкестендірудің нақты тетігі әлі де жоқ, ал ведомствоаралық өзара іс-қимыл көбіне үйлеспеген күйде қалып отыр. Осыдан шыға отырып, автор жағдайды түзету бойынша нақты қадамдар ұсынады: ведомствоаралық үйлестіруді жолға қою, дрондардың заңсыз ұшуына қарсы іс-қимыл жасайтын техникалық құралдарды енгізу және құқық қорғау органдары қызметкерлерін қатердің жаңа түрімен жұмыс істеуге үйрету.

БЕРТЛЕУОВ С.С.

Аға прокурор, Ақтөбе қаласы прокуратурасы, Ақтөбе қ., Казақстан

E-mail: saken1989ber@mail.ru, https://orcid.org/0000-0002-2068-6148

1. Bykov A. I. Sravnitel'no-pravovoj analiz inostrannogo zakonodatel'stva, reguliruyushchego vvoz i realizaciyu bespilotnyh letatel'nyh apparatov // gazeta Samarskogo yuridicheskogo instituta. Vestnik Samarskogo yuridicheskogo instituta. — 2018. — № 4 (30). — S. 14–19. https://cyberleninka.ru/article/n/sravnitelno-pravovoy-analiz-zarubezhnogo-zakonodatelstva-reguliruyuschego-vvoz-i-realizatsiyu-bespilotnyh-letatelnyh-apparatov
2. Centr po snizheniyu riska chrezvychajnyh situacij i stihijnyh bedstvij: YUNISEF. Zaklyuchitel'nyj otchet po realizacii proekta VOUD i YUNISEF «razvitie bespilotnoj aviacii v celyah obespecheniya bezopasnosti territorij i naselennyh punktov, v tom chisle uyazvimyh grupp chrezvychajnyh situacij i stihijnyh bedstvij v Kazahstane» // Centr po snizheniyu riska situacionnyh situacij i stihijnyh bedstvij, YUNISEF. - Almaty, 2021. - 28 S. https://cesdrr.org/uploads/dev/27.12.2021%20Финальный%20отчет.pdf
3. Associaciya rabotodatelej i promyshlennyh predpriyatij bespilotnyh aviacionnyh sistem «AERONEKST». Sravnitel'nyj analiz regulyatornoj politiki bespilotnyh aviacionnyh sistem: analiticheskij otchet / associaciya rabotodatelej i promyshlennyh predpriyatij bespilotnyh aviacionnyh sistem «AERONEKST». - Moskva: AERONEKST, 2024. - 48 s. https://aeronext.aero/UserFiles/ContentFiles/Анализ_регулирования_india_kita_3_638560205285356045.pdf
4. Luginec E. F. Movsisyan A. God. SHterica A. S. K voprosu o primenenii bespilotnyh letatel'nyh apparatov pri raskrytii i rassledovanii prestuplenij (s polozhitel'nym opitom dlya ih ispol'zovaniya v zone special'noj voennoj operacii) / pravo i gosudarstvo. - 2024. - № 10. - S. 85-93. https://cyberleninka.ru/article/n/k-voprosu-o-primenenii-bespilotnyh-letatelnyh-apparatov-pri-raskrytii-i-rassledovanii-prestupleniy-na-polozhitelnom-opyte-ih
5. Ananenko A. O. Administrativno-pravovoe regulirovanie primeneniya bespilotnyh transportnyh sredstv: dissertaciya na soiskanie uchyonoj stepeni kandidata yuridicheskih nauk: 5.1.2 Moskovskij gosudarstvennyj yuridicheskij universitet imeni O. E. Kutafina (MGYUA). — Moskva, 2025. — 159 s. https://www.dissercat.com/content/administrativno-pravovoe-regulirovanie-primeneniya-bespilotnykh-transportnykh-sredstv
6. Gel'gor M. O. Bespilotnye letatel'nye apparaty: obzor grazhdanskogo primeneniya i osnovnyh issledovatel'skih zadach: analiticheskij obzor nauchnoj literatury / Federal'noe agentstvo zheleznodorozhnogo transporta, Rostovskij gosudarstvennyj universitet putej soobshcheniya, Nauchno-tekhnicheskaya biblioteka - Rostov-na-Donu: RGUPS, 2023. — 19 s. — URL: https://lib.rgups.ru/site/assets/files/5549/bespilotnye_letatel_nye_apparaty.pdf
7. Karimov S. SHtrafy za nezakonnoe ispol'zovanie bespilotnikov hotyat uvelichit' v Kazahstane [Elektronnyj resurs] // NUR.KZ. – 2025. – 25 iyulya. https://www.nur.kz/incident/crime/2268888-shtrafy-za-nezakonnoe-ispolzovanie-bespilotnikov-hotyat-uvelichit-v-kazahstane/
8. Abdrahmanov A. V Kazahstane uzhestochayut regulirovanie i nakazanie za polyoty BPLA [Elektronnyj resurs] // Exclusive.kz. – 2025. – 27 iyulya. https://exclusive.kz/v-kazahstane-uzhestochajut-regulirovanie-i-nakazanie-za-poljoty-bpla/
9. Zarudnyj B. Kak protivodejstvovat' ispol'zovaniyu bespilotnyh letatel'nyh apparatov v terroristicheskih celyah / Tekhnologii zashchity. — 2020. — 9 oktyabrya. https://www.secuteck.ru/articles/kak-protivodejstvovat-primeneniyu-bespilotnyh-letatelnyh-apparatov-v-terroristicheskih-celyah
10. Bespilotnyj letatel'nyj apparat. Bespilotnye letatel'nye apparaty (dron) // TAdviser. - 29.09.2025. https://www.tadviser.ru/index.php
11. Drozd A. N. Pravovoe obespechenie predvaritel'nogo rassledovaniya s primeneniem bespilotnyh letatel'nyh apparatov // Aktual'nye voprosy obespecheniya obshchestvennoj bezopasnosti v sovremennyh usloviyah: tezisy dokladov Mezhdunarodnoj nauchno-prakticheskoj konferencii, Minsk, 31 oktyabrya 2024 g. — Minsk: Akademiya MVD, 2024. — S. 3–19. — URL: https://www.amia.by/images/amiaby/activity/rio/materials/2024/Aktualnye-voprosy-obespecenia-obsestvennoj-bezopasnosti-v-sovremennyh-usloviah.pdf

қоғамдық қауіпсіздік, ҰҰА, қылмыстық құқық бұзушылықтар, құқықтық реттеу, ұйымдастыру шаралары, құқық қорғау органдары, ұлттық қауіпсіздік